رفتن به محتوای اصلی
پلتفرم ارزیابی فناوری اطلاعات

چه کسی مسئول شکست پروژه‌های فناوری اطلاعات است؟

چرا موفقیت تحول دیجیتال، بیش از آنکه به فناوری وابسته باشد، به بلوغ و همراهی سازمان بستگی دارد؟

    فرض کنید یک سازمان بزرگ، پروژه‌ای برای استقرار هوش تجاری (BI) آغاز کرده است.

    قرارداد منعقد شده، پیمانکار انتخاب شده، زیرساخت‌ها فراهم شده و تیم فناوری اطلاعات ماه‌ها برای طراحی و راه‌اندازی داشبوردهای مدیریتی تلاش کرده است.

    اما پس از گذشت یک سال، پروژه هنوز به نتیجه مطلوب نرسیده است.

    واحد مالی اطلاعات موردنیاز را به‌موقع ارائه نمی‌کند. واحد منابع انسانی تعریف متفاوتی از برخی شاخص‌ها دارد. واحدهای عملیاتی درباره صحت داده‌ها اختلاف‌نظر دارند و بعضی مدیران همچنان ترجیح می‌دهند گزارش‌های خود را از طریق فایل‌های اکسل دریافت کنند.

    در نهایت، پروژه با تأخیر مواجه می‌شود و در جلسه مدیریت ارشد، یک سؤال آشنا مطرح می‌شود:

    «پس چرا واحد فناوری اطلاعات نتوانست این پروژه را به نتیجه برساند؟»

    و معمولاً نگاه‌ها به سمت مدیر فناوری اطلاعات برمی‌گردد.

    اما آیا واقعاً تمام عوامل موفقیت این پروژه در اختیار مدیر فناوری اطلاعات بوده است؟

    آیا او می‌توانسته به‌تنهایی اختلاف تعاریف میان واحدهای سازمان را حل کند؟ مدیران را به استفاده از داشبوردها ملزم کند؟ کیفیت داده‌های تولیدشده در سایر واحدها را تضمین کند یا مقاومت کارکنان در برابر تغییر را از میان ببرد؟

    پاسخ به این پرسش‌ها، ما را به یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های مدیریت فناوری اطلاعات می‌رساند:

    پروژه‌های فناوری اطلاعات ممکن است در واحد IT اجرا شوند، اما بسیاری از آن‌ها تنها با مشارکت و بلوغ کل سازمان به موفقیت می‌رسند.

    وقتی پروژه سازمانی را پروژه فناوری اطلاعات می‌نامیم

    یکی از خطاهای رایج در سازمان‌ها، طبقه‌بندی پروژه‌ها صرفاً بر اساس فناوری مورد استفاده در آن‌هاست.

    چون پروژه‌ای شامل نرم‌افزار، پایگاه داده، سرور یا هوش مصنوعی است، به‌صورت طبیعی مسئولیت آن به واحد فناوری اطلاعات واگذار می‌شود.

    در حالی که ماهیت واقعی بسیاری از این پروژه‌ها فراتر از فناوری است.

    برای مثال، استقرار یک سامانه برنامه‌ریزی منابع سازمانی (ERP)، صرفاً نصب و راه‌اندازی نرم‌افزار نیست؛ بلکه مستلزم بازنگری فرایندها، تعیین مسئولیت‌ها، استانداردسازی اطلاعات و تغییر شیوه انجام فعالیت‌هاست.

    پروژه هوش تجاری (BI) تنها ساخت داشبورد نیست؛ بلکه به توافق سازمان درباره تعریف شاخص‌ها، کیفیت داده‌ها و نحوه تصمیم‌گیری وابسته است.

    پروژه هوش مصنوعی (AI) نیز فقط انتخاب مدل و توسعه الگوریتم نیست؛ بلکه نیازمند داده قابل اتکا، شناخت مسئله کسب‌وکار، مشارکت متخصصان حوزه‌های مختلف و آمادگی سازمان برای استفاده از نتایج است.

    بنابراین، بسیاری از پروژه‌هایی که در ظاهر فناوری اطلاعاتی هستند، در واقع

    پروژه‌های تحول سازمانی با محوریت فناوری

    محسوب می‌شوند.

    این تفاوت بسیار مهم است.

    زیرا اگر ماهیت پروژه را اشتباه تشخیص دهیم، ساختار راهبری، مسئولیت‌ها، منابع و حتی معیارهای موفقیت آن را نیز اشتباه تعریف خواهیم کرد.

    مدیر فناوری اطلاعات مسئول است؛ اما مسئول همه‌چیز نیست

    تأکید بر مسئولیت سازمانی به این معنا نیست که مدیر فناوری اطلاعات در قبال شکست پروژه‌ها مسئولیتی ندارد.

    اتفاقاً مدیر فناوری اطلاعات یکی از بازیگران اصلی موفقیت این پروژه‌هاست و باید پاسخ‌گوی تصمیم‌ها و اقداماتی باشد که در حوزه اختیارات و مسئولیت‌های او قرار دارند.

    انتخاب معماری مناسب، بررسی الزامات فنی، مدیریت زیرساخت، امنیت اطلاعات، یکپارچگی سامانه‌ها، نظارت فنی بر پیمانکاران، مدیریت ریسک‌های فناوری و ارائه گزارش‌های شفاف از پیشرفت پروژه، از جمله مسئولیت‌های مهم این جایگاه است.

    همچنین مدیر فناوری اطلاعات باید بتواند نیازهای واقعی سازمان را بشناسد، محدودیت‌های فنی را توضیح دهد، انتظارات غیرواقع‌بینانه را اصلاح کند و مخاطرات پروژه را پیش از تبدیل‌شدن به بحران به مدیریت ارشد گزارش دهد.

    اما در مقابل، نمی‌توان انتظار داشت مدیر فناوری اطلاعات به‌تنهایی مسئول اصلاح تمام فرایندهای سازمان، حل اختلافات مدیریتی، تعیین مالکیت داده‌ها یا تغییر فرهنگ کاری کارکنان باشد.

    مسئولیت باید متناسب با اختیار تعریف شود.

    اگر از مدیر فناوری اطلاعات انتظار داریم پروژه‌ای سازمانی را با موفقیت اجرا کند، باید اختیارات لازم، حمایت مدیریتی و سازوکار مشارکت سایر واحدها نیز فراهم باشد.

    در غیر این صورت، سازمان از یک مدیر انتظار پاسخ‌گویی درباره موضوعاتی را دارد که ابزار کنترل آن‌ها را در اختیارش قرار نداده است.

    مدیریت ارشد؛ نیروی محرکه‌ای که نمی‌توان جایگزین کرد

    در پروژه‌های بزرگ فناوری اطلاعات، حمایت مدیریت ارشد یک مزیت جانبی نیست؛ یکی از پیش‌نیازهای اصلی موفقیت است.

    مدیرعامل و مدیران ارشد، نقشی دارند که هیچ پیمانکار، نرم‌افزار یامدیر فناوری اطلاعاتی نمی‌تواند به‌طور کامل جایگزین آن شود.

    آن‌ها می‌توانند پروژه را به یک اولویت سازمانی تبدیل کنند، مسئولیت واحدها را مشخص سازند، تعارضات بین‌بخشی را حل کنند و منابع لازم را در اختیار پروژه قرار دهند.

    اما حمایت واقعی مدیریت ارشد، صرفاً امضای مصوبه آغاز پروژه یا تأیید بودجه نیست.

    حمایت زمانی معنا پیدا می‌کند که مدیران ارشد در طول اجرا نیز حضور مؤثر داشته باشند.

    وقتی دو واحد درباره مالکیت داده‌ها اختلاف دارند، مرجع تصمیم‌گیری مشخص باشد.

    وقتی یک مدیر میانی از همکاری خودداری می‌کند، سازوکار پاسخ‌گویی وجود داشته باشد.

    وقتی اجرای پروژه نیازمند اصلاح یک فرایند قدیمی است، مدیریت ارشد از تغییر ضروری حمایت کند.

    و وقتی پروژه به مرحله بهره‌برداری می‌رسد، مدیران خود از خروجی آن استفاده کنند.

    تصور کنید سازمانی برای توسعه هوش تجاری هزینه قابل توجهی پرداخت کرده، اما مدیرعامل همچنان گزارش‌های مدیریتی را فقط در قالب فایل‌های سنتی درخواست می‌کند.

    در چنین شرایطی، چه پیامی به سایر مدیران منتقل می‌شود؟

    طبیعی است که بسیاری از آن‌ها نیز ضرورتی برای تغییر روش‌های گذشته احساس نکنند.

    مدیریت ارشد فقط حامی پروژه نیست؛ رفتار و تصمیم‌های آن، تعیین‌کننده میزان جدی‌گرفتن پروژه در سراسر سازمان است.

    مقاومت در برابر تغییر؛ مانعی که با خرید فناوری برطرف نمی‌شود

    بسیاری از پروژه‌های فناوری اطلاعات با وجود طراحی فنی مناسب، در مرحله پذیرش و استفاده با مشکل مواجه می‌شوند.

    کارکنان ممکن است از تغییر روش‌های آشنا نگران باشند.

    مدیران میانی ممکن است احساس کنند سامانه جدید، شفافیت بیشتری درباره عملکرد واحد آن‌ها ایجاد می‌کند.

    برخی افراد نیز ممکن است فناوری جدید را تهدیدی برای جایگاه شغلی یا اختیارات خود بدانند.

    این مقاومت همیشه ناشی از مخالفت آگاهانه نیست.

    گاهی کاربران آموزش کافی ندیده‌اند، در طراحی راهکار مشارکت نداشته‌اند یا هنوز نمی‌دانند فناوری جدید چه مسئله‌ای را برای آن‌ها حل می‌کند.

    در برخی موارد نیز تجربه ناموفق پروژه‌های قبلی باعث شده اعتماد کارکنان به تغییرات جدید کاهش یابد.

    بنابراین، مقاومت در برابر تغییر را نمی‌توان صرفاً با صدور بخشنامه یا الزام کاربران به استفاده از یک سامانه برطرف کرد.

    سازمان باید برای مدیریت تغییر برنامه داشته باشد.

    کاربران باید در زمان مناسب درگیر پروژه شوند، نگرانی‌های آن‌ها شنیده شود، آموزش‌های متناسب دریافت کنند و منافع تغییر را در فعالیت روزمره خود مشاهده کنند.

    از سوی دیگر، مدیریت ارشد باید با تعیین انتظارات روشن و حمایت از تغییرات ضروری، مانع شود که مقاومت‌های بخشی، اهداف کلان سازمان را متوقف کنند.

    فناوری را می‌توان خرید؛ اما پذیرش فناوری را باید در سازمان ایجاد کرد.

    بلوغ سازمانی؛ حلقه گمشده بسیاری از پروژه‌ها

    ممکن است دو سازمان، نرم‌افزار یکسانی خریداری کنند، از پیمانکار مشابهی استفاده کنند و حتی بودجه تقریباً برابری داشته باشند؛ اما نتایج کاملاً متفاوتی به دست آورند.

    چرا؟

    یکی از پاسخ‌های مهم، تفاوت در سطح بلوغ سازمانی است.

    سازمانی که فرایندهای مشخص، مسئولیت‌های روشن، داده‌های قابل اتکا، فرهنگ همکاری و سازوکار تصمیم‌گیری منسجم دارد، معمولاً آمادگی بیشتری برای اجرای پروژه‌های پیچیده خواهد داشت.

    در مقابل، سازمانی که در آن فرایندها وابسته به افراد هستند، اطلاعات در واحدهای مختلف پراکنده‌اند و تصمیم‌ها بر اساس توافق‌های غیررسمی اتخاذ می‌شوند، ممکن است حتی در اجرای یک سامانه نسبتاً ساده نیز با مشکلات جدی مواجه شود.

    بلوغ سازمانی در اینجا به معنای داشتن ساختار اداری بزرگ‌تر یا تعداد بیشتری دستورالعمل نیست.

    بلکه به معنای توانایی سازمان برای تصمیم‌گیری هماهنگ، اجرای فرایندهای قابل اتکا، پذیرش تغییر و یادگیری از نتایج است.

    برای مثال، پیش از اجرای پروژه هوش تجاری باید مشخص باشد چه کسی مسئول تعریف شاخص‌های مدیریتی است.

    پیش از استقرار ERP باید فرایندهای اصلی کسب‌وکار و مسئولیت مالکان آن‌ها روشن باشد.

    و پیش از استفاده گسترده از هوش مصنوعی، باید درباره کیفیت داده‌ها، مسئولیت تصمیم‌ها و نحوه نظارت انسانی بر خروجی‌ها تعیین تکلیف شده باشد.

    نمی‌توان انتظار داشت فناوری پیشرفته، به‌تنهایی ضعف‌های بنیادین مدیریتی و فرایندی سازمان را جبران کند.

    در بسیاری از موارد، فناوری جدید نه‌تنها مشکلات قدیمی را پنهان نمی‌کند، بلکه آن‌ها را آشکارتر می‌سازد.

    پروژه‌های هوش مصنوعی؛ جایی که مشارکت کل سازمان حیاتی‌تر می‌شود

    اهمیت بلوغ و مشارکت سازمانی در پروژه‌های هوش مصنوعی حتی بیشتر نمایان می‌شود.

    فرض کنید یک شرکت تولیدی تصمیم گرفته است از هوش مصنوعی برای پیش‌بینی خرابی تجهیزات استفاده کند.

    واحد فناوری اطلاعات می‌تواند زیرساخت پردازشی، ارتباطات، امنیت و بستر فنی لازم را فراهم کند.

    تیم متخصص هوش مصنوعی نیز می‌تواند مدل‌های تحلیلی را طراحی و توسعه دهد.

    اما آیا این دو گروه به‌تنهایی می‌توانند پروژه را به موفقیت برسانند؟

    قطعاً نه.

    واحد تعمیرات و نگهداری باید اطلاعات مربوط به خرابی‌ها، سوابق تعمیرات و شرایط بهره‌برداری تجهیزات را ارائه کند.

    واحد تولید باید محدودیت‌های عملیاتی و شرایط واقعی استفاده از تجهیزات را توضیح دهد.

    متخصصان فنی باید در تفسیر داده‌ها و ارزیابی پیش‌بینی‌های مدل مشارکت کنند.

    مدیریت ارشد نیز باید مشخص کند که خروجی این پروژه چگونه وارد فرایند تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی تعمیرات خواهد شد.

    اگر داده‌ها ناقص باشند، اگر متخصصان عملیاتی به نتایج مدل اعتماد نکنند یا اگر هیچ فرایندی برای استفاده از پیش‌بینی‌ها تعریف نشده باشد، حتی یک مدل فنی پیشرفته نیز ممکن است ارزش عملیاتی قابل توجهی ایجاد نکند.

    این موضوع در پروژه‌های هوش مصنوعی سازمانی، اتوماسیون هوشمند، تحلیل‌های پیش‌بینانه و سامانه‌های پشتیبان تصمیم نیز صدق می‌کند.

    موفقیت هوش مصنوعی فقط به هوشمندی مدل وابسته نیست؛ به آمادگی سازمان برای استفاده هوشمندانه از آن نیز بستگی دارد.

    هوش تجاری؛ وقتی اختلاف بر سر یک عدد، پروژه را متوقف می‌کند

    در پروژه‌های BI، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها معمولاً خارج از محیط برنامه‌نویسی اتفاق می‌افتد.

    فرض کنید قرار است داشبوردی برای نمایش وضعیت نقدینگی شرکت‌های یک هلدینگ طراحی شود.

    واحد مالی یک شرکت، تعریف مشخصی از نقدینگی دارد.

    شرکت دیگر برخی اقلام را به شیوه متفاوتی محاسبه می‌کند.

    در یک مجموعه، اطلاعات با تأخیر ثبت می‌شوند و در مجموعه دیگر، داده‌ها از چند سامانه مختلف استخراج می‌شوند.

    در چنین شرایطی، تیم فناوری اطلاعات با یک مسئله صرفاً فنی مواجه نیست.

    پیش از طراحی داشبورد، سازمان باید درباره تعریف شاخص‌ها، منابع معتبر اطلاعات، مسئولیت تأیید داده‌ها و دوره به‌روزرسانی آن‌ها به توافق برسد.

    این موضوع مستلزم مشارکت واحدهای مالی، برنامه‌ریزی، فناوری اطلاعات و مدیریت ارشد است.

    اگر این توافق شکل نگیرد، ممکن است تیم فنی داشبوردی دقیقاً مطابق داده‌های دریافتی تولید کند، اما مدیران همچنان درباره صحت اعداد اختلاف داشته باشند.

    در نهایت نیز ممکن است چنین تصور شود که سامانه هوش تجاری عملکرد مناسبی ندارد.

    در حالی که ریشه مسئله، نبود حاکمیت داده و تعاریف مشترک سازمانی بوده است.

    هوش تجاری زمانی ارزش‌آفرین می‌شود که سازمان پیش از یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، درباره معنای اطلاعات به تفاهم رسیده باشد.

    چرا بعضی پروژه‌ها از همان ابتدا در مسیر شکست قرار می‌گیرند؟

    همه شکست‌ها در مرحله اجرا اتفاق نمی‌افتند.

    گاهی پروژه پیش از آنکه نخستین خط کد نوشته شود یا نخستین تجهیز خریداری شود، با تصمیم‌های نادرست در معرض شکست قرار گرفته است.

    برای مثال، زمانی که سازمان بدون شناخت کافی از نیازهای واقعی خود، صرفاً به دلیل موفقیت یک فناوری در سازمانی دیگر تصمیم به اجرای آن می‌گیرد.

    یا زمانی که پروژه‌ای بزرگ تصویب می‌شود، اما مالک کسب‌وکاری مشخصی برای آن وجود ندارد.

    گاهی نیز بودجه خرید نرم‌افزار و تجهیزات پیش‌بینی شده، اما منابع لازم برای آموزش، اصلاح فرایندها، پاک‌سازی داده‌ها و پشتیبانی پس از استقرار نادیده گرفته شده‌اند.

    در موارد دیگر، اهداف پروژه آن‌قدر کلی تعریف می‌شوند که هیچ معیار روشنی برای تشخیص موفقیت وجود ندارد.

    عبارت‌هایی مانند «هوشمندسازی سازمان»، «ارتقای بهره‌وری» یا «تحول دیجیتال» به‌تنهایی هدف قابل اندازه‌گیری محسوب نمی‌شوند.

    باید مشخص شود پروژه قرار است کدام مسئله را حل کند، چه تغییری در عملکرد ایجاد کند و موفقیت آن چگونه سنجیده خواهد شد.

    از سوی دیگر، انتخاب پیمانکار نیز نباید صرفاً بر اساس قیمت یا وعده‌های فنی انجام شود.

    تناسب راهکار با نیازهای سازمان، توان اجرایی پیمانکار، قابلیت انتقال دانش، الزامات امنیتی و هزینه‌های نگهداری بلندمدت باید در تصمیم‌گیری مورد توجه قرار گیرند.

    به بیان دیگر،

    مدیریت صحیح پروژه از مرحله شناخت مسئله آغاز می‌شود، نه از زمان عقد قرارداد.

    مسئولیت موفقیت پروژه چگونه باید تقسیم شود؟

    در پروژه‌های سازمانی، تقسیم مسئولیت باید پیش از آغاز اجرا مشخص شود.

    مدیریت ارشد باید مالکیت و حمایت سازمانی پروژه را بر عهده بگیرد و موانع بین‌بخشی را برطرف کند.

    واحد فناوری اطلاعات باید مسئولیت‌های فنی، معماری، امنیت، یکپارچگی و راهبری فنی اجرا را انجام دهد.

    واحدهای کسب‌وکار باید نیازمندی‌ها را تعریف کنند، داده‌های معتبر ارائه دهند، فرایندهای خود را اصلاح کنند و در آزمون و پذیرش خروجی‌ها مشارکت داشته باشند.

    مدیریت پروژه نیز باید هماهنگی فعالیت‌ها، زمان‌بندی، منابع، وابستگی‌ها و مخاطرات را پیگیری کند.

    پیمانکار یا مجری بیرونی هم باید نسبت به کیفیت و تعهدات قراردادی خود پاسخ‌گو باشد.

    در پروژه‌های بزرگ، وجود یک حامی اجرایی از مدیریت ارشد، مالک مشخص کسب‌وکار و کمیته راهبری فعال می‌تواند نقش مهمی در هماهنگی این مسئولیت‌ها داشته باشد.

    نکته مهم آن است که این مسئولیت‌ها فقط در اسناد پروژه نوشته نشوند، بلکه در عمل نیز مورد پذیرش قرار گیرند.

    بازیگرمسئولیت اصلی
    مدیریت ارشدتعیین اولویت، حمایت اجرایی، تأمین منابع و رفع تعارضات
    مدیر فناوری اطلاعاتراهبری فنی، امنیت، معماری، یکپارچگی و مدیریت ریسک‌های فناوری
    مدیران واحدهای کسب‌وکارمالکیت نیازمندی‌ها، فرایندها، داده‌ها و پذیرش نتایج
    کارکنان و کاربرانمشارکت در طراحی، آزمون، آموزش و استفاده مؤثر
    مدیر پروژههماهنگی اجرا، کنترل پیشرفت و پیگیری موانع
    پیمانکاراجرای تعهدات، کیفیت تحویل و انتقال دانش طبق قرارداد

    این تقسیم مسئولیت کمک می‌کند هنگام بروز مشکل، به‌جای جست‌وجوی فوری یک مقصر، علت واقعی مسئله شناسایی شود.

    آیا سازمان پیش از آغاز پروژه، آمادگی خود را ارزیابی کرده است؟

    اکنون به پرسشی اساسی می‌رسیم:

    سازمانی که قصد اجرای یک پروژه بزرگ تحول دیجیتال، هوش تجاری یا هوش مصنوعی را دارد، چگونه می‌تواند تشخیص دهد برای این تحول آماده است؟

    آیا زیرساخت فناوری اطلاعات ظرفیت لازم را دارد؟

    آیا وضعیت امنیت اطلاعات و مدیریت ریسک قابل قبول است؟

    آیا سامانه‌های موجود قابلیت یکپارچه‌سازی دارند؟

    آیا فرایندهای فناوری اطلاعات به اندازه کافی مستند و قابل اتکا هستند؟

    آیا راهبرد فناوری اطلاعات با اهداف کلان سازمان همسو است؟

    آیا مدیران ارشد از پروژه حمایت می‌کنند؟

    آیا کارکنان و کاربران آمادگی پذیرش تغییر را دارند؟

    آیا نیروی انسانی متخصص و ساختار مدیریتی مناسبی برای اجرا و بهره‌برداری وجود دارد؟

    پاسخ به این پرسش‌ها نباید صرفاً بر اساس برداشت شخصی مدیران یا گزارش‌های پراکنده واحدها باشد.

    سازمان به تصویری ساختاریافته، مستند و چندجانبه از وضعیت موجود نیاز دارد.

    زیرا ممکن است زیرساخت فنی سازمان در وضعیت مطلوبی باشد، اما ضعف در حاکمیت، فرایندها یا مشارکت کاربران، موفقیت پروژه را تهدید کند.

    یا برعکس، سازمان از نظر مدیریتی آمادگی مناسبی داشته باشد، اما محدودیت‌های زیرساختی و امنیتی مانع اجرای مطمئن پروژه شوند.

    آمادگی برای تحول، فقط آمادگی فناوری اطلاعات نیست؛ ترکیبی از آمادگی فنی، مدیریتی، انسانی و سازمانی است.

    فیدورا؛ ارزیابی فناوری اطلاعات از زاویه‌ای فراتر از تجهیزات و سامانه‌ها

    یکی از اهداف اصلی فیدورا، ایجاد شناختی جامع‌تر از وضعیت فناوری اطلاعات سازمان است.

    در این رویکرد، ارزیابی صرفاً به بررسی سرورها، شبکه، تجهیزات یا نرم‌افزارها محدود نمی‌شود.

    فیدورا وضعیت فناوری اطلاعات را از چند منظر مکمل بررسی می‌کند.

    در بخش ارزیابی فنی، حوزه‌هایی مانند حاکمیت فناوری اطلاعات، امنیت اطلاعات، زیرساخت، مدیریت خدمات، سامانه‌های اطلاعاتی، تحول دیجیتال و هوشمندسازی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

    این بررسی می‌تواند نقاط قوت، ضعف‌ها، ریسک‌ها و سطح بلوغ حوزه‌های مختلف را مشخص کند.

    اما شناخت وضعیت فنی به‌تنهایی کافی نیست.

    به همین دلیل، فیدورا در کنار ارزیابی فنی، از اطلاعات و ارزیابی‌های غیر فنی و مدیریتی نیز استفاده می‌کند تا تصویری کامل‌تر از شرایط سازمان به دست آید.

    در این بخش، موضوعاتی مرتبط با ساختار نیروی انسانی، وضعیت مدیریتی و راهبردی فناوری اطلاعات و سایر اطلاعات سازمانی مورد توجه قرار می‌گیرند.

    همچنین دریافت بازخورد کاربران و کارکنان درباره خدمات فناوری اطلاعات، امکان بررسی تجربه واقعی استفاده‌کنندگان از این خدمات را فراهم می‌کند.

    این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است یک واحد فناوری اطلاعات از نظر شاخص‌های فنی عملکرد مناسبی داشته باشد، اما کاربران سازمان همچنان با مشکلات جدی مواجه باشند.

    از سوی دیگر، ممکن است برخی مشکلاتی که در ظاهر به فناوری اطلاعات نسبت داده می‌شوند، ریشه در ضعف فرایندهای سازمانی، نبود هماهنگی مدیریتی یا انتظارات نامشخص داشته باشند.

    ارزش نگاه چندبعدی فیدورا در این است که ارزیابی را از محدوده تجهیزات و سامانه‌ها فراتر می‌برد و ابعاد فنی، مدیریتی و تجربه کاربران را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد.

    البته ارزیابی فناوری اطلاعات به‌تنهایی جایگزین ارزیابی جامع فرهنگ سازمانی یا آمادگی تغییر در تمام واحدهای کسب‌وکار نیست؛ اما می‌تواند بخش مهمی از شواهد و نشانه‌های موردنیاز برای شناخت موانع موفقیت پروژه‌های فناوری‌محور را فراهم کند.

    از شناخت وضعیت موجود تا تصمیم‌گیری آگاهانه

    فرض کنید یک هلدینگ قصد دارد پروژه هوش تجاری یا هوش مصنوعی را در تعدادی از شرکت‌های زیرمجموعه اجرا کند.

    آیا منطقی است که بدون شناخت وضعیت موجود، برای تمام شرکت‌ها یک برنامه اجرایی یکسان تعریف شود؟

    ممکن است یک شرکت از نظر زیرساخت،سامانه‌ها، مدیریت داده و نیروی انسانی آمادگی بیشتری داشته باشد.

    شرکت دیگر ممکن است ابتدا به اصلاح فرایندهای مدیریتی یا ارتقای زیرساخت نیاز داشته باشد.

    در شرکتی نیز ممکن است مهم‌ترین مانع، نبود همسویی میان راهبرد فناوری اطلاعات و اولویت‌های کسب‌وکار باشد.

    نتایج ارزیابی فیدورا می‌تواند به مدیریت هلدینگ کمک کند تفاوت وضعیت شرکت‌ها را بهتر بشناسد، ریسک‌های مهم را شناسایی کند و درباره اولویت اقدامات اصلاحی تصمیم آگاهانه‌تری بگیرد.

    همچنین امکان مقایسه نتایج ارزیابی در دوره‌های مختلف، به بررسی روند تغییر و پیشرفت شرکت‌ها کمک می‌کند.

    در ادامه، تکالیف اصلاحی و برنامه‌های اقدام می‌توانند بر اساس یافته‌های ارزیابی تعریف و ثبت شوند تا مسیر بهبود سازمان‌ها مشخص‌تر شود.

    در چنین رویکردی، ارزیابی صرفاً ابزاری برای امتیازدهی نیست؛ بلکه یکی از ورودی‌های مهم تصمیم‌گیری درباره آمادگی سازمان، اولویت سرمایه‌گذاری و اقدامات پیش‌نیاز تحول دیجیتال خواهد بود.

    سخن پایانی؛ به‌جای جست‌وجوی مقصر، به دنبال شناخت موانع باشیم

    وقتی یک پروژه فناوری اطلاعات شکست می‌خورد، پرسیدن اینکه چه کسی مسئول بوده، پرسش مهمی است.

    اما اگر این پرسش فقط با هدف یافتن یک فرد برای پاسخ‌گویی مطرح شود، ممکن است مهم‌ترین درس‌های آن شکست نادیده گرفته شوند.

    باید بررسی کنیم آیا پروژه از ابتدا درست تعریف شده بود؟

    آیا مدیریت ارشد حمایت مؤثری داشت؟

    آیا واحدهای سازمان مسئولیت خود را پذیرفته بودند؟

    آیا کاربران برای تغییر آماده شده بودند؟

    آیا زیرساخت و فرایندهای سازمان بلوغ کافی داشتند؟

    و آیا مدیر فناوری اطلاعات، اختیارات و منابع لازم برای انجام مسئولیت‌های خود را در اختیار داشت؟

    پاسخ این پرسش‌ها ممکن است نشان دهد بخشی از مسئولیت متوجه مدیریت فناوری اطلاعات بوده است، بخشی به تصمیم‌های مدیریت ارشد بازمی‌گردد و بخشی نیز ناشی از ضعف‌های ساختاری و فرایندی سازمان است.

    موفقیت پروژه‌های فناوری اطلاعات حاصل همکاری این اجزاست.

    مدیر فناوری اطلاعات نمی‌تواند به‌تنهایی سازمان را متحول کند؛ همان‌طور که مدیریت ارشد نیز بدون یک واحد فناوری اطلاعات توانمند، نمی‌تواند تحول دیجیتال موفقی رقم بزند.

    به‌ویژه در پروژه‌های هوش مصنوعی، هوش تجاری و تحول دیجیتال، موفقیت زمانی حاصل می‌شود که فناوری، مدیریت، فرایندها و سرمایه انسانی در یک مسیر مشترک حرکت کنند.

    فیدورا با ارزیابی چندبعدی وضعیت فناوری اطلاعات، بررسی ابعاد مدیریتی و دریافت بازخورد کاربران، کمک می‌کند سازمان‌ها پیش از آغاز پروژه‌های بزرگ یا در مسیر اجرای آن‌ها، شناخت روشن‌تری از توانمندی‌ها، ضعف‌ها و ریسک‌های خود داشته باشند.

    زیرا بسیاری از شکست‌ها را می‌توان با شناخت به‌موقع موانع، تصمیم‌گیری صحیح و ایجاد آمادگی سازمانی، پیش از وقوع کاهش داد.

    و شاید بهتر باشد در جلسه بعدی که پروژه‌ای با مشکل مواجه می‌شود، به‌جای اینکه فوراً بپرسیم:

    «چرا مدیر فناوری اطلاعات نتوانست پروژه را اجرا کند؟»

    ابتدا بپرسیم:

    «آیا ما به‌عنوان یک سازمان، شرایط موفقیت این پروژه را فراهم کرده بودیم؟»


    فیدورا | از ارزیابی و شناخت وضعیت تا برنامه اقدام